BẢO HIỂM THẤT NGHIỆP TỪ NGÀY 01/01/2026: HRM & CEO CẦN NẮM CHUẨN BỊ GÌ?

Từ ngày 01/01/2026, Luật Việc làm năm 2025 chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc chi trả trợ cấp khi người lao động mất việc, hệ thống bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn mới được thiết kế theo hướng mở rộng bao phủ, tăng cường hỗ trợ đào tạo kỹ năng và chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng biến động.

Đối với HR Manager và CEO, những thay đổi này không đơn thuần là cập nhật pháp luật, mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược nhân sự, ngân sách lao động, chính sách giữ người và quản trị rủi ro pháp lý. Việc hiểu đúng và triển khai kịp thời các quy định mới về bảo hiểm thất nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp tránh sai phạm, đồng thời tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.

Tổng quan về bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm 2025

Luật Việc làm 2025 tiếp tục khẳng định bảo hiểm thất nghiệp là một trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, nhằm hỗ trợ người lao động khi mất việc làm và góp phần ổn định thị trường lao động. So với quy định hiện hành, luật mới không thay đổi cấu trúc cốt lõi của bảo hiểm thất nghiệp, vẫn duy trì bốn nhóm chế độ chính bao gồm tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; và hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo để duy trì việc làm.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là cách tiếp cận của luật đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Thay vì tập trung chủ yếu vào trợ cấp tiền mặt, Luật Việc làm 2025 nhấn mạnh mạnh mẽ hơn vai trò của đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và duy trì việc làm bền vững cho người lao động. Đây là thay đổi có ý nghĩa chiến lược, phản ánh thực tế thị trường lao động đang chịu tác động lớn từ chuyển đổi số, tự động hóa và các cú sốc kinh tế – xã hội.

Mở rộng hỗ trợ đào tạo nghề: Thay đổi có tác động dài hạn đến thị trường lao động

Một trong những điểm mới quan trọng nhất của bảo hiểm thất nghiệp từ năm 2026 là việc mở rộng chế độ hỗ trợ học nghề thành hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề với phạm vi và nội dung phong phú hơn.

Trước đây, người lao động thất nghiệp chủ yếu được hỗ trợ học phí khi tham gia các khóa đào tạo nghề. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người lao động không mặn mà với việc học nghề do áp lực chi phí sinh hoạt trong thời gian không có việc làm. Luật Việc làm 2025 đã khắc phục hạn chế này bằng cách bổ sung hỗ trợ tiền ăn trong thời gian người lao động tham gia đào tạo.

Quy định mới này mang ý nghĩa không chỉ về mặt tài chính, mà còn thể hiện định hướng chính sách rõ ràng của Nhà nước: khuyến khích người lao động chủ động học tập, tái đào tạo và nâng cao kỹ năng để quay trở lại thị trường lao động nhanh hơn, thay vì chỉ trông chờ vào trợ cấp thất nghiệp.

Đối với doanh nghiệp, đây là tín hiệu quan trọng để HR Manager và CEO nhìn nhận lại chiến lược nhân sự dài hạn. Trong bối cảnh thiếu hụt lao động có kỹ năng, việc tận dụng nguồn lao động đã qua đào tạo từ hệ thống bảo hiểm thất nghiệp, hoặc phối hợp với các chương trình đào tạo được hỗ trợ, sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuyển dụng và rút ngắn thời gian thích nghi của nhân sự mới.

Rút ngắn thời gian chờ hưởng trợ cấp thất nghiệp: Giảm áp lực tài chính cho người lao động

Theo Luật Việc làm 2025, thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp về cơ bản không thay đổi so với quy định hiện hành. Tuy nhiên, thời gian chờ để người lao động bắt đầu nhận trợ cấp đã được rút ngắn đáng kể.

Cụ thể, từ ngày 01/01/2026, người lao động sẽ được hưởng trợ cấp thất nghiệp từ ngày làm việc thứ 11 kể từ khi nộp đủ hồ sơ hợp lệ, thay vì phải chờ đến ngày làm việc thứ 16 như trước. Điều này đồng nghĩa với việc thời gian chờ giảm từ 15 ngày xuống còn 10 ngày.

Sự điều chỉnh này có ý nghĩa lớn đối với người lao động, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Việc tiếp cận sớm hơn nguồn hỗ trợ tài chính giúp người lao động giảm bớt áp lực tâm lý và ổn định cuộc sống trong giai đoạn chuyển tiếp.

Từ góc độ doanh nghiệp, quy định mới này gián tiếp góp phần giảm căng thẳng trong các tình huống chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp. Khi người lao động sớm nhận được trợ cấp, nguy cơ phát sinh khiếu nại, tranh chấp hoặc bất mãn kéo dài cũng được hạn chế phần nào.

Thống nhất mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa: Hướng tới sự minh bạch và công bằng

Một điểm thay đổi quan trọng khác của bảo hiểm thất nghiệp từ năm 2026 là việc thống nhất mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa.

Hiện nay, pháp luật đang áp dụng hai mức trần khác nhau, tùy thuộc vào việc người lao động hưởng lương theo chế độ Nhà nước hay theo quyết định của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này trong nhiều trường hợp gây ra sự chênh lệch và khó khăn trong việc giải thích, áp dụng.

Luật Việc làm 2025 hướng tới việc thống nhất mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa, qua đó đảm bảo tính công bằng, minh bạch và dễ áp dụng hơn trong thực tiễn. Mặc dù các hướng dẫn chi tiết sẽ tiếp tục được Chính phủ và cơ quan có thẩm quyền ban hành, nhưng đây là thay đổi mà HR Manager cần đặc biệt lưu ý khi tư vấn chính sách cho người lao động.

Việc thống nhất mức trần hưởng trợ cấp cũng đòi hỏi doanh nghiệp rà soát lại hệ thống tiền lương, phụ cấp và mức đóng bảo hiểm thất nghiệp, nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy định và tránh rủi ro truy thu, xử phạt trong tương lai.

Mở rộng hỗ trợ cho người sử dụng lao động: Cơ hội nhưng cũng là trách nhiệm

Không chỉ tập trung vào người lao động, Luật Việc làm 2025 còn mở rộng các trường hợp người sử dụng lao động được hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp để đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nhằm duy trì việc làm.

Ngoài các trường hợp truyền thống như thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc gặp khó khăn do lý do kinh tế, doanh nghiệp từ năm 2026 còn có thể được hỗ trợ khi chịu tác động của thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm; khi thực hiện việc di dời hoặc thu hẹp sản xuất theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; và các trường hợp khác theo quy định của Chính phủ trong từng giai đoạn cụ thể.

Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của bảo hiểm thất nghiệp trong việc chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều yếu tố bất định. Tuy nhiên, để được hưởng các chính sách hỗ trợ này, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ các điều kiện, quy trình và nghĩa vụ pháp lý liên quan.

HR Manager đóng vai trò then chốt trong việc tham mưu cho CEO, xây dựng phương án sử dụng lao động, kế hoạch đào tạo và hồ sơ pháp lý cần thiết để doanh nghiệp có thể tiếp cận các nguồn hỗ trợ một cách hợp pháp và hiệu quả.

Tác động của thay đổi bảo hiểm thất nghiệp 2026 đến chiến lược nhân sự doanh nghiệp

Những điều chỉnh trong Luật Việc làm 2025 không chỉ mang tính kỹ thuật pháp lý, mà còn tác động sâu rộng đến chiến lược quản trị nhân sự của doanh nghiệp. Việc mở rộng đào tạo, rút ngắn thời gian chờ trợ cấp và tăng hỗ trợ cho doanh nghiệp cho thấy xu hướng chuyển dịch từ “xử lý hậu quả mất việc” sang “phòng ngừa và duy trì việc làm”.

Đối với CEO, đây là thời điểm cần nhìn nhận bảo hiểm thất nghiệp như một phần của chiến lược nhân sự tổng thể, chứ không chỉ là một khoản chi phí bắt buộc. Việc phối hợp tốt giữa doanh nghiệp và các chính sách của Nhà nước có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của tái cơ cấu, chuyển đổi công nghệ và biến động kinh tế.

Đối với HR Manager, yêu cầu đặt ra là phải cập nhật kịp thời quy định pháp luật, nâng cao năng lực tư vấn và chủ động xây dựng các kịch bản nhân sự phù hợp. Việc hiểu rõ các thay đổi về bảo hiểm thất nghiệp từ năm 2026 sẽ giúp HR hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời gia tăng giá trị chiến lược của bộ phận nhân sự trong doanh nghiệp.

HR Manager & CEO cần chuẩn bị gì trước thời điểm 01/01/2026?

Trước khi Luật Việc làm 2025 chính thức có hiệu lực, doanh nghiệp cần tiến hành rà soát toàn diện các chính sách liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp, từ hợp đồng lao động, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm, cho đến quy trình chấm dứt hợp đồng và hỗ trợ người lao động sau nghỉ việc.

Song song với đó, việc cập nhật kiến thức pháp luật cho đội ngũ HR, xây dựng kế hoạch truyền thông nội bộ và chuẩn bị ngân sách đào tạo là những bước đi cần thiết để đảm bảo doanh nghiệp thích ứng tốt với các thay đổi mới.

Quan trọng hơn, CEO và HR Manager cần thay đổi tư duy tiếp cận, coi bảo hiểm thất nghiệp là một công cụ hỗ trợ quản trị nguồn nhân lực trong dài hạn, thay vì chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật.

Kết luận

Bảo hiểm thất nghiệp từ ngày 01/01/2026, theo Luật Việc làm 2025, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách lao động tại Việt Nam. Những thay đổi về hỗ trợ đào tạo nghề, rút ngắn thời gian chờ trợ cấp, thống nhất mức hưởng và mở rộng hỗ trợ cho doanh nghiệp đều hướng tới mục tiêu phát triển thị trường lao động bền vững và linh hoạt hơn.

Đối với HR Manager và CEO, việc nắm vững và triển khai đúng các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, mà còn mở ra cơ hội tối ưu hóa chiến lược nhân sự trong giai đoạn nhiều biến động phía trước.